logotype
image1 image2 image3 image4 image5 image6 image7 image8 image9 image10 image11 image12 image13

Heinrich Lauterbach - przedstawiciel wrocławskiego modernizmu

Heinrich Lauterbach urodził się we Wrocławiu 2 maja 1893 r. Jego ojciec, również Heinrich, był kupcem, dziadek ze strony matki - właścicielem hotelu Royal przy Unter den Linden i Wilhelmstrasse, natomiast dziadkowie ze strony ojca byli rolnikami na Dolnym Śląsku. Do 1901 r. Lauterbach uczył się w domu, a później w gimnazjum ewangelickim św. Marii Magdaleny, gdzie zdał maturę. O wyborze dalszej drogi edukacji zdecydowało spotkanie z Hansem Poelzigiem, jednym z najważniejszych przedstawicieli wczesnego modernizmu. Lauterbach senior postanowił na Przedmieściu Świdnickim zbudować kilka wielopiętrowych domów, w tym jeden dla swojej rodziny. Zlecenie na prace przy budowie otrzymał Hans Poelzig, wówczas dyrektor miejscowej szkoły sztuk pięknych. Dom Lauterbachów ukończono w 1908 r., mieścił się przy ówczesnej Hohenzollernallee 115/117 (obecnie ul. Sudecka). Już we wrześniu 1911 r., czyli krótko po maturze, Poelzig przyjął Heinricha do akademii, gdzie rozpoczął on naukę w klasie rzeźby, jednocześnie biorąc udział w kursach projektowania koncepcyjnego. Wrocław nie posiadał wtedy wydziału architektury, więc Lauterbach wyjechał na dalsze studia do Darmstadtu.

W przerwach między semestrami studenci darmstadzkiej politechniki uczestniczyli w kursach rysunku w Heinrichau (Henryków). Tam poznał Hannę Becker, z którą zaręczył się w 1914 r. (przed wyruszeniem na wojnę) i ożenił w 1918 r. W kolejnym roku urodziła się ich pierwsza córka, Sabine. Już wtedy Lauterbach chorował na serce. Mimo to w 1919 r. wyjechał do Drezna skończyć studia. Zmotywowany przez Poelziga pracował w wielu różnych biurach architektonicznych: do 1922 r. w zarządzie budowlanym ministerstwa spraw zagranicznych w Berlinie, potem w biurze budowlanym fabryki lokomotyw Henschel & Sohn. Po narodzinach kolejnej córki, Almuth, Lauterbachowie przenieśli się do Opola, gdzie architekt otrzymał zadanie rozbudowy Izby Przemysłowo-Handlowej dla Górnego Śląska.

Od 1925 r. aż do wybuchu II wojny światowej pracował we Wrocławiu jako architekt. Pierwszym jego samodzielnym projektem był dom mieszkalny z kantorem i fabryką parkietów Kampmeyera. Plany domu pokazano na wystawie śląskiego oddziału Związku Architektów Niemieckich, pozytywnie wypowiadano się o nim w fachowej prasie. W tym czasie także założył Śląski Oddział Niemieckiego Werkbundu (Schlesisches Landesverband des Deutschen Werkbundes, Landesgruppe Schlesien) i został jego przewodniczącym. Z tego względu brał udział w przygotowaniu wystawy Werkbundu „Wohnung und Werkraum” (WuWA). Angażował się aktywnie w prace innych organizacji, jak stowarzyszenia architektów Der Ring czy Związku Architektów Niemieckich (Bund Deutscher Architekten). Przez 2 lata wykładał również na wrocławskiej Akademii Sztuki i Rzemiosła Artystycznego, jednak w 1932 r. - po przejęciu władzy przez narodowych socjalistów - został zwolniony ze służby państwowej, natomiast uczelnię zamknięto.

Kolejne lata nie były udane - Lauterbach nie miał zbyt wiele pracy i zrealizował tylko kilka projektów, głównie pojedynczych domów jednorodzinnych zlecanych przez zamożnych mieszczan. Niewielka liczba zleceń wynikała z negatywnego stosunku do architekta nowych, narodowo-socjalistycznych władz niemieckich, dla których był on „kulturalnym bolszewikiem”. W 1935 r. w związku z brakiem pracy wyjechał na rok do Dubrownika, podróżował też po Włoszech, Grecji i Dalmacji. W Dubrowniku zrealizował jedno zlecenie i wrócił do kraju, aby w 1938 r. zbudować własny dom w Nesselgrund (Pokrzywno k. Polanicy-Zdroju).

W 1940 r. powołano go do wojska, do batalionu zajmującego się budową dróg. Z powodów zdrowotnych jego służba trwała zaledwie rok. W związku z prowadzonymi działaniami wojennymi wprowadzono obowiązek pracy, dzięki czemu Lauterbach w 1942 r. rozpoczął pracę jako architekt przy zarządzie miejskim w Gotenhafen (Gdynia). Stan jego zdrowia stale się pogarszał - z powodu choroby serca w 1943 r. pozbawiono go stanowiska zastępcy kierownika urzędu budowlanego. Umożliwiono mu pracę na pół etatu, ale tylko do 1945 r., kiedy uznano go za całkowicie niezdolnego do pracy. Wraz z żoną i 2 córkami przeniósł się do Fischen.

Przez 2 lata po wojnie Lauterbach wykładał na wydziale architektury stuttgarckiej politechniki. W 1950 r. powołano go na stanowisko profesora architektury w Staatliche Hochschule für Bildende Künste (Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Pięknych) w Kassel, w 1955 r. został członkiem zwyczajnym Akademie der Künste (Akademia Sztuk Pięknych) w Berlinie. W 1958 r. przeszedł na emeryturę, wyprowadził się do Biberach, gdzie zmarł w 1973 r. w wyniku ciężkiej choroby.

Legenda do zdjęć :)

1. Kamienica przy ul. Kraszewskiego 8, Wrocław 1928 r.

2. Willa Jaroslava i Zdeňki Hásków w Jabloncu n. Nysą (Czechy), 1932 r.

3. Willa dr. Friedricha F. Schmelowsky'ego w Jabloncu n. Nysą, 1933 r.

4. Willa Hedwig Zimdin-Regenhart - widok od frontu, Dubrownik 1935 r

5. Dom jednorodzinny Richarda Gotznera, Wrocłąw, ul. Wieniawskiego 4-6, 1937 r.

6. Willa Hedwig Zimdin-Regenhart - pawilon ogrodowy, Dubrownik 1935 r.

7. Willa hrabiego Alfreda von Strachwitz, Kadłub k.Opola, 1928 r.

8. Willa dr. Helmuta Jünglinga, Opole, ul. Powstańców Śl. 33, 1935 r.

9. Osiedle Szczepin, Wrocław, ul. Słubicka, 1929 r.

10. Osiedle Na Polance we Wrocławiu, 1939 r.

Zdjęcia wykorzystane w tekście pochodzą z książki pod red. Jerzego Ilkosza "Heinrich Lauterbach. Architekt wrocławskiego modernizmu".

2018  Spacerem Po Wrocławiu